Nieuws

Amsterdam waterbestendig 

Water is verbonden aan de stad Amsterdam. De stad dankt haar naam aan de rivier de Amstel met de hierin gelegde Dam. Tegelijk kent het water ook een verborgen wereld. Afvoerstelsels, gemalen en sluizen voeren het teveel aan water af, zonder dat iemand het in de gaten heeft. Tot het regent, hard regent. Opeens staan straten blank en zien we dat ons watersysteem een wezenlijk onderdeel is van ons dagelijks leven.

Waar gaat het water naar toe?

Bijna 15% van het oppervlak van Nederland bestaat uit stedelijk gebied en dagelijks komt daar ongeveer 10 hectare bij. Ook in de grote steden, zoals Rotterdam en Amsterdam, is het aantal woningen de afgelopen 50 jaar snel toegenomen. Verharde oppervlakken, zoals daken, straten en pleinen, zorgen er in zo’n bebouwde omgeving voor dat het regenwater niet kan wegzakken in de bodem. In een bos of weiland zakt de helft van alle regen in de bodem, in de stad stroomt de meeste regen direct af naar het riool.

Stedelijk watersysteem

De aan- en afvoer van water in de stad gebeurt via het stedelijk watersysteem. Dit bestaat uit oppervlaktewateren, een rioolstelsel, gemalen, persleidingen, overstorten en rioolwaterzuiveringsinstallaties. Het grootste deel van de overtallige neerslag verlaat de stad via de riolering. Samen met het huishoudelijk afvalwater stroomt het via een uitgebreid netwerk van rioolbuizen, rioolgemalen en persleidingen naar de zuiveringsinstallaties. Onder normale omstandigheden is dit een goede oplossing, maar bij een zware regenbui ontstaan er problemen, doordat de capaciteit van het riool dan te klein wordt. Hoe gaat Amsterdam hier mee om?

Amsterdamse wateropgaven

Het rioolstelsel in de oude binnenstad van Amsterdam is nog grotendeels gemengd. Dit wil zeggen dat via één rioolbuis zowel het regenwater als het afvalwater afgevoerd wordt naar de zuiveringsinstallatie. Zodra het regenwater het rioolstelsel instroomt, vermengt het zich met afvalwater en woelt het slib los dat zich hier in droge tijden heeft verzameld. Na een hevige regenbui is de capaciteit van het riool te klein en komt rioolwater nu nog via diverse overstorten in het oppervlaktewater terecht. Hierdoor wordt weliswaar voorkomen dat het regenwater op straat blijft staan, maar komt het vervuilde water (een combinatie van regenwater en rioolwater) in het oppervlaktewater terecht. Dit geeft niet alleen een vergrote kans op stank en viezigheid in het oppervlaktewater (het regenwater woelt immers het rioolslib los), maar zorgt er tegelijkertijd ook voor dat de helderheid en de kwaliteit van het water verminderen, en vissen en planten het moeilijk hebben. Kortom, een zeer ongewenste situatie dus.

Klik hier om meer te lezen over de relatie tussen waterkwaliteit en visstand

Om deze situatie te voorkomen, zijn er in Amsterdam verspreid over de stad 40 bergbezinkbassins (BBB’s) ondergronds aangelegd die tijdens hevige regen een tijdelijk teveel aan water in de rioolbuizen op kunnen vangen. Moet dan toch nog worden overgestort (omdat zelfs het bassin te klein blijkt), dan stort alleen het minst vervuilde deel van het water over, omdat de vervuiling grotendeels is bezonken. Na de regenbui wordt het bassinwater weggepompt naar een rioolwaterzuiveringsinstallatie en worden bassin en leidingen schoongespoeld.

 

Bergbezinkbassin

De aanleg van een bergbezinkbassin (BBB).

 

De Amsterdamse riolering is echter – op de riolering in het centrum na – voor het grootste deel (ongeveer 75%) gescheiden: één systeem voor afvalwater en één systeem voor het relatief schone regenwater. Bij dit systeem zal een zware regenbui geen overstort van afvalwater tot gevolg hebben, omdat regenwater en afvalwater niet via dezelfde rioleringsbuis worden afgevoerd. Onderstaande figuren illustreren het verschil tussen een gemengd en een gescheiden rioolsysteem.

 

Gemengd riool

Gescheiden riool

Een gemengd riool (boven) en een gescheiden riool (onder). Bron: www.waterenlandonline.nl
 

Naast het aanleggen van bergbezinkbassins en een gescheiden rioolsysteem bestaan er nog andere methoden om de gevolgen van wateroverlast zoveel mogelijk te beperken. Hierover meer in de volgende Schoonschip E-Nieuws.

 

terug